‘Wat ik het allerliefste wil, is dat kinderen weer even kind kunnen zijn’

“Spelen is niet zomaar ‘een spelletje’. Vanuit mijn opleiding tot dramatherapeut weet ik dat kinderen negatieve ervaringen via spel verwerken. Ze leren geduld hebben, omgaan met verlies en experimenteren met gedrag. Het helende effect van spelen wordt steeds duidelijker: we kunnen stress en angst bij kinderen verminderen, dat is heel fijn en ook echt nodig.

Ontspanning voor kinderen én ouders

Mijn werk begint niet met een grap. Ik begin altijd met kijken, aanvoelen en afstemmen. Ik wil voelen wat het kind nodig heeft, maar ook wat de ouders nodig hebben. Vaak zie je letterlijk hun schouders zakken. Bijvoorbeeld bij de bedtijdbezoeken in de winter of op de afdeling prematuur, met muziek of bellenblaas sluiten we de dag rustig af. Dat geeft ontspanning. Ouders kunnen even ademhalen, hun kind zien lachen en ervaren dat er positieve momenten zijn, ook in een stressvolle ziekenhuisomgeving.
Vaak merk ik dat ouders gespannen en beschermend zijn: hun kind ligt net te slapen of ze komen terug van een ingrijpende behandeling. Dan moet ik als CliniClown alert zijn, creatief, luchtig en dienstbaar. Ik noem het weleens ‘vliegeren met zwaar weer’: soms moet je hollen, soms moet je de vlieger laten vieren.

Onbetaalbaar

Wat ik het allerliefste wil, is dat kinderen kind kunnen zijn. Dat ze plezier hebben, even kunnen ontspannen en zich gezien voelen. Dat werkt ook voor ouders. Het mooiste wat ik vaak hoor is: “Je hebt geen idee, ik heb mijn kind sinds weken weer eens zien lachen.” Dat is goud voor mij. Onbetaalbaar.
Spelen tijdens behandelingen
Soms worden wij gevraagd om mee te gaan tijdens een behandeling, bijvoorbeeld bloedprikken. Kinderen zien de naald en denken vaak: “Ga weg met dat gekke rotding!” Maar door het spel kunnen ze zich even focussen op iets anders. Terwijl ze lachen, vragen stellen of meedoen met het spel, wordt de medische handeling gedaan. Vaak zeggen ze verbaasd: “Oh, is het al klaar?” Soms is er zelfs minder verdoving nodig.
Ik noem het zelf graag ‘spelen aan de gezonde kant van het kind’. Ik ben er niet om zelf te shinen, maar ik faciliteer juist het shinen van het kind. Het contact leggen kan zo simpel zijn als een vraag: “Hoe moet je de schoolslag doen?” Dat is vaak al genoeg om een band te maken.

Kleine stappen, groot effect

Ik herinner me een jongetje van zeven met een beperking. Hij was zo angstig dat hij bijna niet bewoog en soms zelfs onder de tafel kroop. Samen met mijn clownsmaatje begonnen we te spelen met een balletje en koffiebekertjes. We maakten er indoor bowlen van en maakten het stap voor stap uitdagender. Uiteindelijk stond hij in de gang en zei: “Hé, het is hier helemaal niet zo eng!” Voor hem betekende het regie terugpakken, voor de ouders een moment van opluchting.

Afstemmen

Ik noem mezelf liever ‘speler’ dan clown, omdat dat dynamischer voelt. Ik speel overal: in ziekenhuizen, in verzorgingshuizen voor mensen met dementie en op scholen voor kinderen met een beperking. Elke ochtend krijg ik een overzicht van de kinderen die ik ga bezoeken en stem ik het spel daarop af, altijd in duo met een collega.
Mijn spel kan van alles zijn: een deurklink wordt een uitdaging, een gang een racebaan, muziek, dans of een verhaal van een brandweerkazerne. Kinderen ontdekken wat ze kunnen, laten hun talenten zien en ervaren plezier. En ik blijf zelf ook jong: ik ontdek, probeer uit, maak grapjes en geniet van kleine dingen.

Opleiding en professionaliteit

CliniClowns zijn geen vrijwilligers. De auditie en opleiding zijn streng: je moet een uitgewerkt clownspersonage hebben, een filmpje maken van jezelf, een live auditie doen en daarna een interne training volgen. Pas dan mag je meelopen in een ziekenhuis. Ik herinner me dat ik in het begin erg onder de indruk was van alles wat er in een medische omgeving gebeurt. Het vraagt om een groot omgevingsbewustzijn en professionaliteit.

Dankbaar werk 

Ons werk wordt steeds meer erkend als waardevolle partner in de zorg. Dat is belangrijk, want we brengen ontspanning en vrolijkheid, ook bij mensen met dementie en kinderen met een beperking. Elke dag weer realiseer ik me hoe kostbaar gezondheid is. Door mijn werk ben ik dankbaarder en bescheidener geworden en blijf ik me verwonderen over hoe kinderen de wereld ervaren. Het mooiste wat ik kan doen, is een kind laten stralen en weten dat de ouders een moment van rust en opluchting ervaren. Dat doet ertoe.”