‘De clowns voegen echt iets toe aan onze zorg’
In het Radboudumc Amalia Kinderziekenhuis zijn CliniClowns veel meer dan een vrolijke noot in de gang. Wat ooit misschien werd gezien als een extraatje, is nu een veelgebruikt onderdeel van de zorg. Ze dragen niet alleen bij aan het welzijn van het kind, maar ook bij het bieden van een kindgerichte en traumavrije zorgbeleving.
Al meer dan twintig jaar zijn de CliniClowns een vast gezicht op de afdelingen in het Amalia kinderziekenhuis. Teamleider psychosociale zorg Iris van Dinteren zegt hierover: “Voor ons zijn ze een aanvulling op de zorg. Doordat zij een contract en geheimhoudingsverklaring hebben ondertekend, kan op ‘need to know basis’ medische informatie worden gedeeld om hun spel goed af te stemmen.”
Het vertrouwen in de clowns is groot: “Zelfs op prikkelarme kamers zijn zij, na afstemming met de medisch pedagogisch zorgverlener, welkom omdat ze hun spel kunnen aanpassen aan de belastbaarheid van het kind.”
De kunst van vertragen
Waar zorgverleners onder tijdsdruk werken, brengen clowns vertraging. Iris: “De clowns verstaan de kunst van het vertragen, van het écht zien en van het oppakken van momentjes. Zij zien degene die gezien wil worden, het kind achter de ziekte of aandoening.”
Met een scherp ontwikkeld fingerspitzengefühl lezen zij de kamer non-verbaal. Ze voelen aan of er behoefte is aan uitbundig spel of juist aan een zacht liedje. Ook oudere kinderen, die in eerste instantie afstand houden, weten ze te bereiken doordat ze echt contact maken.
Van spanning naar ontspanning
De impact reikt verder dan het kind alleen. Wanneer een CliniClown de kamer binnenkomt, verandert de sfeer. Ouders zien hun kind weer even kind zijn in plaats van patiënt en kunnen hun waakzaamheid loslaten.
“De clowns zijn een verrijking voor het team”, vertelt Renée van Toorn, medisch pedagogisch zorgverlener. “Ons werk is soms zwaar en als de CliniClowns binnenkomen, brengen zij een moment van vreugde. Heel veel mensen zetten hen weg als ‘een beetje grappig doen’, maar ze doen zoveel meer. Zij kunnen op verdrietige, pijnlijke momenten in het leven liefde en warmte geven. Dat is niet per se vrolijkheid, maar wel een moment van echt contact.”
Omdat de clowns meerdere dagen per week aanwezig zijn, bouwen zij een band op met kinderen en ouders. Soms vragen ouders zelf om hun inzet, bijvoorbeeld bij een gang naar de operatiekamer.
Het kind centraal
In de dagelijkse praktijk zien zorgprofessionals zelfs fysieke effecten: kinderen die moeilijk in beweging komen, reageren ineens op het spel. De ziekte verdwijnt even naar de achtergrond en het kind staat weer centraal.
Voor Iris is het duidelijk: “CliniClowns en kinderziekenhuizen zijn een prachtige combinatie. De clowns voegen echt iets toe aan onze zorg.”