‘Ik speel aan de gezonde kant van het kind’

“Spelen is niet zomaar ‘een spelletje’. Vanuit mijn opleiding tot dramatherapeut weet ik dat kinderen negatieve ervaringen via spel verwerken. Ze leren geduld hebben, omgaan met verlies en experimenteren met gedrag. Het helende effect van spelen wordt steeds duidelijker: het kan stress en angst bij kinderen verminderen. Dat is heel fijn en ook echt nodig.

Eerst kijken, dan spelen

Mijn werk begint niet met een grap. Ik begin altijd met kijken, aanvoelen en afstemmen. Wat heeft dit kind op dit moment nodig? Wat zie ik bij de ouders? En wat speelt er vanuit de zorg?

Samenwerken met zorgteams is van essentieel belang. Elke ochtend krijgen we informatie over de kinderen die we bezoeken. Samen met mijn clownsmaatje stemmen we ons spel daarop af. In een ziekenhuis moet je continu bewust zijn van je omgeving en weten wanneer je ruimte kunt nemen en wanneer juist niet. Ik noem dat weleens ‘vliegeren met zwaar weer’: soms moet je hollen, soms moet je de vlieger laten vieren.

Samen rondom een behandeling

Soms vraagt een zorgprofessional ons om mee te gaan tijdens een behandeling, bijvoorbeeld bij labafname. Een kind ziet die naald en denkt misschien maar één ding: ga weg met dat gekke rotding!

Met spel kunnen we de aandacht verleggen. Terwijl een kind lacht, vragen stelt of meedoet, kan de medische handeling plaatsvinden. En soms klinkt daarna verbaasd: ‘Oh, is het al klaar?’ Ik noem het graag ‘spelen aan de gezonde kant van het kind’. Een kind is namelijk zoveel meer dan degene die een behandeling moet ondergaan.

Ik ben er ook niet om zelf te shinen. Ik faciliteer juist het shinen van het kind. Contact maken kan heel klein beginnen. Ik kan bijvoorbeeld vragen: ‘Hoe moet je eigenlijk de schoolslag doen?’ Het kind weet het antwoord, laat het mij zien en ineens ontstaat er iets anders. Het kind kan iets wat ík niet kan. De rollen draaien even om.

Regie teruggeven

Ik herinner me een jongetje van zeven met een beperking. Hij was zo angstig dat hij bijna niet bewoog en soms zelfs onder de tafel kroop. Samen met mijn clownsmaatje begonnen we te spelen met een balletje en koffiebekertjes. We maakten er indoor bowlen van en maakten het stap voor stap uitdagender. Uiteindelijk stond hij in de gang en zei: ‘Hé, het is hier helemaal niet zo eng!’

Dat is voor mij waar spel veel kan betekenen. Het kind krijgt ruimte om zelf te ontdekken, keuzes te maken en weer regie te ervaren. Voor zijn ouders betekende het tegelijkertijd een moment van opluchting.

Ook oog voor ouders

Soms zie je letterlijk de schouders van ouders zakken. Bijvoorbeeld tijdens onze bedtijdbezoeken in de winter of op de afdeling prematuur. Met muziek of bellenblaas sluiten we de dag rustig af. Ouders kunnen even ademhalen, hun kind zien ontspannen en ervaren dat er óók in een stressvolle ziekenhuisomgeving ruimte kan zijn voor een positief moment.

Het mooiste wat ik soms van een ouder hoor is: ‘Je hebt geen idee, ik heb mijn kind sinds weken weer eens zien lachen.’ Dat is goud voor mij.

Een professionele partner in de zorg

Wij zijn als CliniClowns professionals. De auditie en opleiding zijn intensief en voordat je zelfstandig in een ziekenhuis speelt, volg je een interne opleiding en loop je mee in de praktijk.

Dat is niet voor niets. Spelen in een zorgomgeving vraagt naast artistieke kwaliteiten om omgevingsbewustzijn, sensitiviteit en professionaliteit. Je moet kunnen schakelen en voortdurend blijven afstemmen op het kind, de ouders én de zorgprofessionals.

Ons werk wordt steeds meer erkend als waardevolle aanvulling op de zorg. Die samenwerking vind ik belangrijk. Een zorgprofessional kijkt vanuit zijn of haar expertise naar wat een kind nodig heeft. Wij voegen daar onze expertise in spel, humor en contact aan toe.

Weer even gewoon kind

Uiteindelijk is dat wat ik het allerliefste wil: dat een kind weer even kind kan zijn. Dat het plezier heeft, zich gezien voelt en kan ontspannen. We kunnen de medische situatie niet veranderen. Maar we kunnen soms wel veranderen hoe een kind zo'n moment beleeft. En juist daarin kunnen spel en zorg elkaar heel mooi versterken.”